เคยสงสัยไหมว่าทำไมบางคนถึงประสบความสำเร็จได้มากกว่าคนอื่น ทั้งที่เราต่างก็ลงมือทำเหมือนกัน? อะไรคือความแตกต่างที่ทำให้พวกเขาไปได้ไกลกว่า!?
ความจริงที่ผมพบคือ คนที่ประสบความสำเร็จเขาไม่ได้มีเพียงแค่ความขยันหรือความมุ่งมั่นในการลงมือทำเท่านั้น แต่ยังมีทักษะที่ลึกซึ้งมากกว่านั้น นั่นคือความสามารถในการ “เข้าใจตัวเอง” (Self-awareness) บวกรวมเข้ากับทักษะอื่นๆ ที่เสริมกัน อย่างเช่น Self-management (การจัดการตนเอง), Social awareness (การตระหนักรู้ทางสังคม), Relationship skills (การสร้างความสัมพันธ์) และ Responsible decision-making (การตัดสินใจอย่างมีความรับผิดชอบ)
ซึ่งทั้งห้าความสามารถหลักนี้ ล้วนเกี่ยวโยงกับกรอบแนวคิดของ #การเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคม (Social and Emotional Learning หรือ SEL)
ทักษะที่ช่วยให้เราเก่งลงมือทำ
1. Self-management (การจัดการตนเอง)
คนที่ประสบความสำเร็จไม่ได้เพียงแค่ทำงานหนัก แต่พวกเขารู้จักจัดการอารมณ์ ความเครียด และแรงจูงใจของตัวเอง พวกเขาวางแผนการทำงานอย่างมีระบบ มีเป้าหมายชัดเจน และสามารถควบคุมตัวเองให้เดินไปสู่เป้าหมายได้อย่างมีวินัย
ตัวอย่างเช่น คนที่ประสบความสำเร็จจะไม่ทำงานแบบไม่มีจุดหมาย แต่จะวางแผนเป็นขั้นเป็นตอน รู้ว่าเมื่อไรควรเดินหน้า เมื่อไรควรหยุดพัก ซึ่งทำให้พวกเขาไม่หมดไฟง่ายๆ และทำงานได้อย่างยั่งยืนมากขึ้น
ทักษะที่ควรฝึก:
- ฝึกแยกแยะสิ่งที่ควบคุมได้และควบคุมไม่ได้
- ฝึกการจัดการเวลาและการตั้งเป้าหมายที่ชัดเจน
- ฝึกเทคนิคการผ่อนคลายและจัดการกับความเครียด
2. Social awareness (การตระหนักรู้ทางสังคม)
ความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่มักไม่ได้เกิดจากการทำงานคนเดียว แต่เกิดจากการเข้าใจผู้อื่น การเห็นอกเห็นใจ และการตระหนักรู้ถึงความต้องการของคนรอบข้าง ทักษะนี้ทำให้คนที่ประสบความสำเร็จสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดีขึ้น และเข้าใจว่าการกระทำของตนส่งผลต่อสังคมอย่างไร
ตัวอย่างเช่น ผู้นำที่ประสบความสำเร็จมักรับฟังความคิดเห็นของทีมงาน พวกเขารู้วิธีพูดและแสดงออกในแบบที่ทำให้คนอื่นรู้สึกได้รับความเคารพ ส่งผลให้ทีมงานเต็มใจร่วมมือและสนับสนุนความสำเร็จของพวกเขา
ทักษะที่ควรฝึก:
- ฝึกการฟังอย่างตั้งใจ (Active Listening)
- ฝึกการมองจากมุมมองของผู้อื่น
- ฝึกความเห็นอกเห็นใจและการเข้าใจอารมณ์ผู้อื่น
3. Relationship skills (การสร้างความสัมพันธ์)
คนที่ประสบความสำเร็จมีความสามารถในการสร้างและรักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับผู้อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ พวกเขาสามารถสื่อสารได้อย่างชัดเจน เปิดกว้าง และจริงใจ ทำให้เกิดความไว้วางใจ และสามารถสร้างเครือข่ายที่สนับสนุนความสำเร็จได้อย่างยั่งยืน
เช่นเดียวกับที่นักธุรกิจที่เก่งไม่ใช่แค่ขายของเก่ง แต่พวกเขายังสร้างสายสัมพันธ์ที่แข็งแกร่งกับลูกค้าและพันธมิตร ซึ่งช่วยให้ธุรกิจของพวกเขาเติบโตได้อย่างมั่นคง
ทักษะที่ควรฝึก:
- ฝึกการสื่อสารที่ชัดเจนและมีประสิทธิภาพ
- ฝึกการสร้างและรักษาความไว้วางใจ
- ฝึกการจัดการกับความขัดแย้งอย่างสร้างสรรค์
4. Responsible decision-making (การตัดสินใจอย่างมีความรับผิดชอบ)
อีกทักษะหนึ่งที่สำคัญมากคือ การตัดสินใจอย่างมีความรับผิดชอบ ซึ่งหมายถึงความสามารถในการประเมินผลลัพธ์ที่ตามมาได้อย่างรอบด้าน คนที่ประสบความสำเร็จไม่ตัดสินใจตามอารมณ์หรือความต้องการเฉพาะหน้า (แต่เพียงเท่านั้น!!) แต่พวกเขายังคิดถึงผลกระทบในระยะยาวและความเป็นธรรมต่อตนเองและผู้อื่นด้วย
ตัวอย่างเช่น ผู้นำองค์กรที่ประสบความสำเร็จจะเลือกตัดสินใจที่มีประโยชน์สูงสุดต่อองค์กรในระยะยาว แทนที่จะมองผลประโยชน์ระยะสั้น
ทักษะที่ควรฝึก:
- ฝึกการคิดวิเคราะห์และประเมินทางเลือกอย่างรอบคอบ
- ฝึกการคาดการณ์ผลกระทบในระยะยาว
- ฝึกการรับผิดชอบและเรียนรู้จากผลลัพธ์ของการตัดสินใจ
ความสำเร็จที่แท้จริงเริ่มต้นจากการ “เข้าใจและรับฟังตัวเอง”
5. การตระหนักรู้ในตนเอง (Self-awareness)
แม้สี่ความสามารถหลักด้านบนตามกรอบแนวคิดของ #การเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคม (Social and Emotional Learning หรือ SEL) จะสำคัญ!! แต่รากฐานสำคัญของทุกความสำเร็จเกิดจากจุดเริ่มต้นที่ การตระหนักรู้ภายในตนเอง (Self-awareness)
การตระหนักรู้ภายในตนเอง (Self-awareness) คือ ความสามารถในการรับรู้และเข้าใจอารมณ์ ความคิด ค่านิยม และความต้องการของตัวเองอย่างลึกซึ้ง คนที่ประสบความสำเร็จรู้ว่าอะไรที่สำคัญจริงๆ กับชีวิตของตน รู้จักข้อจำกัดและศักยภาพของตัวเอง ทำให้พวกเขาเลือกเส้นทางที่เหมาะสมกับตนเองมากที่สุด
ตัวอย่างเช่น นักธุรกิจที่ประสบความสำเร็จมักรู้ดีว่าเขาถนัดและไม่ถนัดอะไร จึงสามารถมอบหมายงานที่เขาไม่ถนัดให้คนอื่นทำได้ ในขณะเดียวกันก็ทุ่มเทเวลาพัฒนาจุดแข็งของตัวเองจนโดดเด่นเป็นที่ยอมรับ
“การรับฟังตัวเองยังช่วยให้บุคคลนั้นสามารถรักษาความสมดุลระหว่างชีวิตการทำงานและชีวิตส่วนตัวได้ดีขึ้น ไม่เผลอหลงทางไปกับความสำเร็จภายนอกเพียงอย่างเดียว แต่สามารถรักษาความสุขและความพึงพอใจภายในได้อย่างแท้จริงอีกด้วย”
ทักษะที่ควรฝึก:
- ฝึกการรับรู้และระบุอารมณ์ของตนเอง
- ฝึกการสังเกตความรู้สึก ความคิด ที่เชื่อมโยงไปสู่พฤติกรรม
- ฝึกสะท้อนอารมณ์ของตนเองอย่างสม่ำเสมอ
- ฝึกตั้งคำถามที่ช่วยให้เห็นความต้องการและคุณค่าของตนเอง
- ระบุสิ่งกระตุ้น (triggers) และอคติ (bias) ของตนเอง
บทสรุป
เส้นทางสู่ความสำเร็จ มิใช่การลงมือทำอย่างเอาเป็นเอาตายเพียงอย่างเดียว แต่คุณจำเป็นต้องพัฒนาทั้ง 5 ความสามารถหลักตามกรอบแนวคิดของ #การเรียนรู้ทางอารมณ์และสังคม (Social and Emotional Learning หรือ SEL) ให้ครบถ้วน เพื่อให้การลงมือทำของคุณมีประสิทธิภาพและมีความหมายที่แท้จริง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการรู้จัก “รับฟังตัวเอง” เพราะนั่นคือสิ่งที่จะทำให้ความสำเร็จของคุณยั่งยืนและเปี่ยมไปด้วยความสุขอย่างแท้จริง
คนที่ประสบความสำเร็จ ไม่ได้เก่งแค่ลงมือทำ แต่เก่งในการรับฟังตัวเองด้วย
