โลกข้างใน (Inner World) มักส่งผลต่อวิธีที่เราใช้ชีวิตกับ โลกข้างนอก (Outer World) …เห็นด้วยกับข้อความนี้ไหมครับ?
หากเราลองหยิบ 2 คำนี้มามองผ่านมิติของ Social and Emotional Learning (SEL) ที่มีทั้งเรื่องของ “อารมณ์” และ “สังคม” อยู่ในชุดทักษะสำคัญ 5 ด้าน อย่าง
- Self-awareness
- Self-management
- Social awareness
- Relationship skills
- Responsible decision-making
คุณผู้อ่านอาจจะเริ่มเห็นภาพเดียวกับผมมากขึ้นครับว่า ทักษะเหล่านี้ไม่ได้มีแค่เรื่องของการเข้าใจและดูแล โลกข้างใน (Inner World) ของเรา แต่ยังรวมถึงวิธีที่เรานำสิ่งเหล่านั้นออกไปใช้กับ โลกข้างนอก (Outer World) ด้วย
โลกข้างใน (Inner World)
ก่อนจะจัดการอะไร เราต้องมองเห็นสิ่งที่กำลังเกิดขึ้นข้างในก่อน
Self-awareness — Emotion • Thought • Need • Value • Strength
การตระหนักรู้ตนเอง คือ ความสามารถในการรับรู้สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นข้างในตัวเรา
- ตอนนี้เรากำลังรู้สึกอะไร?
- เรากำลังคิดอะไรอยู่?
- อะไรสำคัญกับเรา?
- อะไรคือจุดแข็งหรือข้อจำกัดของเรา?
- และสิ่งเหล่านี้กำลังส่งผลต่อพฤติกรรมของเราอย่างไร?
ดังนั้น การมี Self-awareness จึงไม่ใช่แค่ “รู้จักตัวเอง” แบบกว้าง ๆ แต่คือ การตระหนักรู้ถึงอารมณ์ความรู้สึก ความคิด ความต้องการ และคุณค่าภายใน
พอมองย้อนกลับไปในชีวิตที่ผ่านมา… ผมคิดว่าบางครั้งที่เราจัดการชีวิตตัวเองได้ยาก อาจไม่ใช่เพราะเราไม่มีวิธีจัดการแต่เพราะเรายังไม่ทันรู้ด้วยซ้ำว่า “ข้างใน” กำลังเกิดอะไรขึ้น
|
จากโลกข้างใน → สู่โลกข้างนอก (Outer World)
เมื่อเราขยับจากการรับรู้สิ่งที่เกิดขึ้นภายใน SEL ยังชวนเราพัฒนาความสามารถในการใช้ชีวิตกับสิ่งต่าง ๆ รอบตัวอีก 4 ด้าน
Self-management — หยุด | เลือก | ลงมือทำ
เมื่อรู้ว่าอะไรเกิดขึ้นกับตัวเอง เราจะดูแลอารมณ์ ความคิด และพฤติกรรมของเราอย่างไร ไม่ใช่การทำให้อารมณ์หายไป แต่คือการไม่ปล่อยให้ทุกอารมณ์พาเราไปโดยอัตโนมัติ
Social awareness — เข้าอกเข้าใจ | ความแตกต่าง | เคารพ
โลกไม่ได้มีเพียงมุมมองของเรา เราจึงค่อย ๆ ฝึกมองเห็นความรู้สึก ความต้องการ บริบท และมุมมองที่อาจแตกต่างออกไปของคนอื่น
Relationship skills — สื่อสาร | สร้างความไว้วางใจ | ร่วมมือ
เมื่อโลกของเราเจอกับโลกของคนอื่น ความสัมพันธ์จึงต้องอาศัยมากกว่าความเข้าใจ แต่รวมถึงการฟัง การสื่อสาร การร่วมมือ การจัดการความขัดแย้ง และการรักษาความสัมพันธ์
Responsible decision-making — คิดรอบด้าน | ประเมินผล | เลือกทำ
สุดท้าย เราต้องตัดสินใจอยู่ตลอดเวลา การตัดสินใจที่รับผิดชอบจึงไม่ใช่แค่ถามว่า “ฉันอยากทำอะไร?” แต่รวมถึง “ถ้าฉันเลือกแบบนี้ จะเกิดอะไรตามมา?” ทั้งกับตัวเอง คนอื่น และสิ่งรอบตัว
เราจะเห็นได้ว่าทั้ง 5 ทักษะนี้ไม่ได้ทำงานแยกออกจากกันเลย ลองนึกถึงเวลาที่มีใครพูดบางอย่างที่กระทบใจเรา
① เริ่มจากเรามี Self-awareness “เมื่อกี้ฉันรู้สึกไม่โอเคกับคำพูดนั้น”
② จากนั้นใช้ Self-management เพื่อไม่ตอบกลับทันทีตามแรงของอารมณ์
③ ใช้ Social awareness ลองมองว่าอีกฝ่ายกำลังคิด รู้สึก หรืออยู่ในบริบทแบบไหน
④ ใช้ Relationship skills สื่อสารสิ่งที่เกิดขึ้นโดยไม่ทำร้ายกันมากกว่าเดิม
⑤ และใช้ Responsible decision-making เลือกว่าจะพูดอะไร ทำอะไร หรือแม้กระทั่งไม่ทำอะไร โดยมองถึงผลที่อาจตามมา
สุดท้ายนี้ เราอาจไม่สามารถควบคุมทุกสิ่งที่เกิดขึ้นรอบตัว และบางครั้งก็ไม่สามารถเลือกได้ด้วยซ้ำว่าอารมณ์แรกจะเกิดขึ้นอย่างไร
แต่เราสามารถค่อย ๆ ฝึก → มองเห็นสิ่งที่เกิดขึ้นข้างใน → ดูแลการตอบสนองของตัวเอง → เข้าใจคนตรงหน้า →
สร้างความสัมพันธ์ → และเลือกสิ่งที่จะทำต่อจากนั้น
และนี่คือคีย์สำคัญของ Social and Emotional Learning — การเรียนรู้ที่จะเข้าใจตัวเอง และใช้ชีวิตร่วมกับผู้อื่นได้ดีขึ้น
