เมื่อ “คนนิ่งเงียบ (Introvert)” ต้องเทียบกับ “คนคุยเก่ง (Extrovert)” ในเรื่องของความตระหนักรู้ในตนเอง ใครกันแน่…ที่มี Self-awareness มากกว่ากัน!?
ลองจินตนาการว่าจิตใจของเราเปรียบเสมือน “บ้าน” หลังหนึ่ง…
สำหรับบางคน บ้านนั้นอาจเป็นกระท่อมเล็กๆ ท่ามกลางป่าใหญ่ เต็มไปด้วยมุมสงบให้ได้ใคร่ครวญความคิด ขณะที่สำหรับอีกคน อาจเป็นห้องคอนโดกลางเมืองที่แสนคึกคัก เต็มไปด้วยเสียงหัวเราะและกิจกรรมอันหลากหลาย
คำถามคือ — บ้านแบบใดกันแน่… ที่ช่วยให้เรามองเห็น “ตัวตน” ภายในได้ชัดเจนกว่า?
วันนี้ ผมอยากชวนคุยประเด็นที่หลายคนมักกล่าวถึง นั่นคือ “ลักษณะความเป็น Introvert และ Extrovert” ซึ่งมักมีความเชื่อว่าคนแบบ Introvert ที่ชอบอยู่กับตัวเองน่าจะเข้าใจตนเองได้ลึกซึ้งกว่า… เป็นจริงตามนี้ไหม? บทความนี้มีคำตอบครับ
อะไรคือ “ความตระหนักรู้ในตนเอง”?
ความตระหนักรู้ในตนเอง (Self-Awareness) เปรียบเสมือน “กระจกในจิตใจ” ของเรา
มันคือความสามารถในการมองเห็นความคิด อารมณ์ และค่านิยมของตนเอง พร้อมทั้งเข้าใจว่าสิ่งเหล่านี้ส่งผลต่อพฤติกรรมของเราอย่างไร
ตามกรอบแนวคิดของ SEL (Social and Emotional Learning) หรือการเรียนรู้ทางสังคมและอารมณ์ —Self-Awareness ถือเป็นรากฐานสำคัญเบอร์หนึ่งที่เชื่อมโยงไปสู่ความสามารถด้านอื่นๆ เช่น การควบคุมอารมณ์ การตัดสินใจอย่างมีสติ และการสร้างความสัมพันธ์ที่ดี เป็นต้น
คนแบบ Introvert มี Self-Awareness มากกว่าจริงไหม?
หลายคนอาจคิดว่า “คนชอบอยู่คนเดียว นิ่งๆ ชอบคิด น่าจะเข้าใจตัวเองมากกว่าไหม?”
คำตอบคือ —อาจจะใช่…แต่ยังไม่ใช่ทั้งหมด
โดยธรรมชาติแล้ว คนที่เป็น Introvert มักรู้สึกสบายใจเมื่อได้อยู่กับตัวเอง
ข้อดี:
ความเงียบไม่ใช่ความว่างเปล่า—แต่มันคือพื้นที่ให้พวกเขา ฟังเสียงภายใน ได้ชัดเจน Introvert มักรู้ตัวเร็วว่า “ตอนนี้ฉันรู้สึกอะไร” และ “ทำไมถึงรู้สึกแบบนี้”
ข้อเสีย:
แต่บางครั้ง การคิดมากเกินไปก็กลายเป็นกับดัก จากการไตร่ตรองกลายเป็นการครุ่นคิดไม่รู้จบ หรือจมอยู่กับความรู้สึกเชิงลบ
ดังนั้น…ใช่ครับ คนเงียบอาจมี “นิสัยที่เอื้อต่อการสะท้อนตัวเอง” แต่นั่นไม่ได้หมายความว่าพวกเขาจะมีความตระหนักรู้ในตนเอง “ที่ดี” เสมอไป
แล้วคนแบบ Extrovert เข้าใจตัวเองน้อยกว่าจริงหรือ?
คนที่เป็น Extrovert มักจะเป็นคนเปิดเผย ร่าเริง และรู้สึกดีเมื่อได้พูดคุยกับผู้คน พวกเขามักจะ “คิดผ่านการพูด” และชอบเรียนรู้ผ่านบทสนทนา
ลองนึกถึงคนที่เล่าเรื่องของตัวเองให้เพื่อนฟังที่ร้านกาแฟ แล้วค่อย ๆ เข้าใจสิ่งที่ตัวเองรู้สึก ผ่านคำพูดของตัวเอง นี่แหละคือ การสะท้อนตัวเองผ่านผู้อื่น —ไม่ใช่แค่คิดคนเดียว แต่รับรู้จากคำพูด สีหน้า หรือคำแนะนำจากคนรอบข้าง
ข้อดี:
Extrovert มีโอกาสได้รับ Feedback บ่อยมาก เช่น…
- “ดูเธอมีไฟมากเวลาพูดถึงโปรเจกต์นั้นนะ”
- “เธอดูเงียบไปในที่ประชุมนะ เกิดอะไรขึ้น?”
- “ฉันชอบวิธีที่เธอรับมือกับเรื่องนั้นมากเลย”
เสียงสะท้อนเหล่านี้ช่วยให้เขา มองเห็นตัวเองผ่านสายตาคนอื่น ได้ชัดขึ้น
ข้อเสีย:
อย่างไรก็ตาม…การอยู่ท่ามกลางผู้คนตลอดเวลา อาจทำให้ “เสียงในใจ” ของตัวเองถูกกลบไปบ้าง
บางครั้ง extrovert ก็อาจ “ไม่ได้หยุดฟังตัวเองจริง ๆ”
สรุปแล้ว…ใครเข้าใจตัวเองมากกว่ากัน?
คำตอบคือ —ไม่มีใคร “ดีกว่า” ใคร
Introvert กับ Extrovert มี “เส้นทาง” ที่แตกต่างกันในการพัฒนา Self-Awareness
- คนเงียบอาจเดินทางผ่าน “Solitude and Reflection”
- คนคุยเก่งอาจเดินทางผ่าน “Connection and Conversation”
งานวิจัยหลายชิ้นที่ศึกษาเรื่องนี้ก็ให้ผลลัพธ์ที่แตกต่าวหลากหลาย บางงานพบว่า introvert มีแนวโน้มจะสะท้อนตัวเองมากกว่า แต่บางงานก็พบว่า extrovert มีระดับ self-awareness สูงกว่าด้วยซ้ำ เพราะได้รับการสะท้อนจากคนรอบข้างบ่อยกว่า
สุดท้ายแล้ว Self-Awareness ไม่ได้ขึ้นอยู่กับความเป็น Introvert / Extrovert แต่ขึ้นอยู่กับ “Being Intentional” ที่เรามีในการกลับมาเห็น/ฟังตนเอง
เคล็ดลับ SEL ง่าย ๆ ที่ทุกคนทำได้ (ไม่ว่าคุณจะเป็นแบบไหน)
1. “ตั้งชื่ออารมณ์” ที่เกิดขึ้น
เมื่อรู้สึกอะไรแรง ๆ เช่นโกรธ ดีใจ กลัว ลองพูดออกมาว่า… “ตอนนี้กำลังรู้สึก…กังวล” เพียงแค่นี้ก็ช่วยให้สมองของเราเริ่มจัดการอารมณ์นั้นได้ดีขึ้นแล้วครับ
2. ฟังเสียงจากร่างกาย
ร่างกายมักรู้ก่อนเสมอ—หัวใจเต้นเร็ว ไหล่เกร็ง หายใจถี่? หยุดสักนิดแล้วถามว่า “ตอนนี้ฉันรู้สึกอะไร และทำไม?”
3. ขอ Feedback จากคนที่ไว้ใจ
Self-awareness ไม่ใช่แค่เรื่องภายใน ลองถามคนใกล้ตัวว่า… “เวลาฉันอยู่ในกลุ่ม ฉันดูเป็นคนยังไง?” “ตอนเครียด ๆ เธอรู้สึกว่าฉันรับมือยังไงบ้าง?”
✅ 4. ใช้สูตร “หยุด – หายใจ – สะท้อน”
ก่อนตอบสนองใด ๆ ลองฝึกนิสัยเล็ก ๆ นี้:
- หยุดสักครู่
- หายใจลึก ๆ 3 ครั้ง
- สะท้อนว่า “ฉันกำลังรู้สึกอะไรอยู่ตอนนี้?”
ท้ายที่สุดแล้ว…ไม่ใช่เรื่องของ “นิสัย” แต่เป็นเรื่องของ “ทักษะ”
ไม่ว่าคุณจะเป็น “คนเงียบขรึม” หรือ “นักพูดตัวยง” สิ่งสำคัญคือ…การตระหนักรู้ในตนเอง (Self-awareness) เป็น “ทักษะ” ที่ฝึกได้
เพราะเมื่อคุณเข้าใจตัวเองมากขึ้น คุณก็จะสามารถดูแลอารมณ์ตัวเอง สื่อสารอย่างมีสติ และสร้างความสัมพันธ์ที่แท้จริงกับผู้อื่นได้ดีขึ้นกว่าเดิม
และคำถามที่ว่า Introvert หรือ Extrovert ใครกันแน่…ที่มี Self-Awareness มากกว่ากัน? จะหายไปทันทีเลยครับ
Sources:
Why Introverts Are More Self-Aware Than Extroverts. Retrieve from: https://introvertdear.com/news/why-introverts-are-more-self-aware-than-extroverts
Introvert vs Extrovert: Understanding the Spectrum. Retrieve from: https://positivepsychology.com/introversion-extroversion-spectrum/
The Quiet Revolution: How Introverts Change the World. Retrieve from: https://commonthread.antioch.edu/the-quiet-revolution-how-introverts-change-the-world/
